‏نمایش پست‌ها با برچسب ارمنی. نمایش همه پست‌ها
‏نمایش پست‌ها با برچسب ارمنی. نمایش همه پست‌ها

۹/۰۹/۱۳۹۴

آگوپ مارتایان ارمنی و خدمت به زبان ترکی

اومود اورمولو
از سال 1915 تا به امروز هزاران آگوپ مارتایان در ترکیه زندگی کرده و می‌کنند، اگر ترکان نسل‌کشی را بر علیه ارامنه محقق ساخته بودند بی شک ارامنه‌ای همچون آگوپ مارتایان نیز نمی باید عمر خویش را وقف زبان ترکی می نمودند. 
آگوپ مارتایان(Agop Martayan) دارای هویت ارمنی بوده و در 22 می 1895 در شهر استانبول و در خانواده ریشه دار ارمنی زاده شده است. وی در سال 1915 موفق به اتمام تحصیلات آکادمیک‌اش در کالج رابرت که یکی از شناخته شده ترین کالج های وقت بوده گردیده است. خانواده وی که در امر تجارت مشغول بوده اند از ثروتمند ترین خانواده های ارمنی ساکن استانبول محسوب می شده‌انند. آگوپ در جنگ جهانی اول با رتبه افسری در خدمت قوای عثمانی به عنوان افسر یدک مشغول انجام وظیفه بوده است. تحصیلات آکادمیک و پس از آن خدمت وظیفه یک ارمنی در سال 1915 که به گفته گروهی از ارامنه نسل کشی کذائی صورت گرفته است خود بسیار تامل برانگیز می باشد.
آیا دولتی که نسبت به ملتی نسل کشی را محقق ساخته باشد این گونه رفتار می کند؟
آیا هیتلر یهودیان را به سمت افسری منصوب نموده و به دست آنان سلاح می داده و یا از معلومات آنان در خدمت به زبان آلمانی بهره می گرفته است؟
آگوپ  مارتایان در جبهه غرب که چته های ارمنی از پشت به قوای عثمانی خنجر زدند خدمت وظیفه می کرد ولی با اتفاقاتی که ارامنه مسلح با تحریک قوای فرانسه و چندین کشور دیگر بر قوای عثمانی روا داشتند آگوپ به جبهه شرقی رفته و سعی در همراهی مصطفی کمال پاشا نمود ....
شرمگینم ...
آگوپ که از مسائلی که گروههای مسلح ارمنی بر علیه قوای عثمانی روا داشته بودند شرمگین بود ولی مصطفی کمال دست وی را گرفته و مسئولیت های خطیری را به وی می سپارد تا اعتمادش را به وی مشخص کند.
لقب "آتاتورک" از سوی آگوپ مارتایان به وی توصیه شده و مصطفی کمال نیز در عین رغبت لقب مذکور را برمی گزیند. آتاتورک پس از بیرون راندن بیگانگان از جغرافیای وقت آناطولی اقدامات متعددی در اکثر زمینه های انجام داده بود که یکی از این زمینه ها نیز گسترش زبان ترکی می باشد. آتاتورک در 22 سپتامبر 1932 کنفرانسی در موضوع زبان ترکی و بسط آن در کاخ دولما باغچه‌ی استانبول برگزار می کند و از آگوپ مارتایان، استفان گوردیکیان و گئورگ شیمشکیان دعوت به این گردهمائی می نماید. آگوپ مارتایان که مسلط به چندین زبان از جمله ترکی، انگلیسی، روسی، آلمانی، بلغاری، اسپانیائی و ... بود و در عین حال کتابهای متعددی از جمله گرامر زبان ترکی را نگاشته بود آتاتورک خطابه آغازین کنفرانس را برای خطاب به مهمانان به آگوپ محول می نماید. پس از این کنفرانس آگوپ از طرف آتاتورک در تاریخ 1934 به عنوان متخصص اصلی حوزه زبانی به عنوانی یکی از کارشناسان فرهنگستان زبان و ادب ترک مشخص می گردد، وی بیش از 45 سال در فرهنگستان زبان و ادب ترک به زبان ترکی خدمت کرده و دارای آثار متعددی زبان شناسانه‌ای می باشد. آتاتورک به علت تبحر وی در زبان ترکی لقب "دیل‌آچار" را به وی پیشنهاد می کند که از طرف آگوپ نیز با رغبت این لقب پذیرفته شده و از آن پس در تمامی آثارش بکار می رود.
منابع:
روزنامه حریت ترکیه:
http://tinyurl.com/ou4tzj9
روزنامه ارمنی آگوس:

http://tinyurl.com/pk8oyym  

۲/۱۰/۱۳۹۳

اۇرمیه‌ده تۆرک آشیق شعریئنه امک وئرن رۏبن یعقۇبیان

یازار: احمد اسدی
رۏبئن یعقۇبیان 1327-جی ایلده گۆنئی آزربایجان و اۇرمیه‌نین ناخچیوان‌تپه کندینده دۆنیایا گؤز آچمیشدی. اۇرمیه‌نین ائرمنی‌لریندن اۏلسادا، ایللر بۏیۇ تۆرک آشیق شعرینده چالیشیب یاپیتلار(اثرلر) یارادمیشدیر. روبئنین تکجه اۏغلو بیر قضادا اؤلدۆکدن سۏنرا، منزوی بیر یاشاما باشلاییب، یالقیز و یالنیز یاشاییردی. آشیق شعریمیزین چئشیدلی بؤلۆملرینده شعرلری اۏلان سئوان نهایت کئچن آی وفات ائتدی. اۇرمیه‌لی رۏبئنین اوچ شعرینی بیرگه اۏخویاق:
دار اۏلدۇ 
فلکيـــــن اليندن گلديم زينهارا
گن دۆنيا باشيما دار اۏلدۇ دار دار!
مۇرغی کؤنلۆم عرض وصال ائيله‌ديی
قیسمتيم داليندا خار اۏلدۇ خار خار!
***
عئشقين سئــوداسينا دۆشن عاشیقم
وۆصاله يئتمه‌يــن، جـۏشان عاشیقم
عئشقين آتشينـــــده بیشن عاشیقم
پروانه‌يم، سئودام نار اۏلدۇ نار نار!
***
بيچاره سئوانام چۏخ چکديم زحمت 
مۇرادا يئتمه‌ديم، گؤرمــــه‌ديم لذت
عؤمـــرۆ بادا وئرديم، سببی غفلت
سۏنۇندا مسکنيم غار اۏلدۇ غار غار!
اؤيرن پروانه‌دن
شۆکۆر اۏلسون يئتديم پايه ساقی ميخانه‌دن
مئی باده‌سين سر چکميشم مست اۏلدۇم پيمانه‌دن
مست چشم يار سيررينی من سۏرۇشدۇم بۆلبۆلدن
بۆلبۆل دئدی من ناشييام، گئت اؤيرن پروانه‌دن
***
پروانه تک عئشق اۏدونا بۇ جانيم بيگانه‌دی
اؤز اؤلکه‌مده غريب اۏلدۇم، دؤرد يانيم بيگانه‌دی
اؤلۆب بولبول، کؤچۆب بايقۇ، مکانيم بيگانه‌دی
گئجه-گۆندۆز بان چکيرم بايقۇ تک ويرانه‌دن
***
ويران اۏلدۇ کؤنلۆم ائوی، باتديم محنت بحرينه
بير سۏنانين سئوداسيندا دۆشدۆم غملر نهرينه
آشنا ياريم دؤندۆ يادا، يانديم هجران قهرينه
دلی کؤنلۆم قئيس کيمی اۆزۆلمۆر جانانه‌دن
***
جانانينين فقير سئوان چوخ چکيبدی جفاسين
فرهاد کيمی جانين قۏيۏب، گؤرمه‌ييب يار وفاسين
بۇ فنانين حتی بير دم سۆرمه‌ييبدی صفاسين
گلن گوندن ستم گؤرۆب کسيبلر غمخانه‌دن